Chủ Tịch Hồ Chí Minh » Cuộc đời, Giáo dục » Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy viết báo cho người cầm bút

(Cuộc đời) - Trước khi Chủ tịch Hồ Chí Minh trở thành vị lãnh tụ thiên tài của cách mạng Việt Nam, một danh nhân văn hoá kiệt xuất của thế giới trong thế kỷ 20, Người là một nhà báo tài năng, đức độ sáng ngời.

Kể từ bài báo đầu tiên “Yêu sách của nhân dân An Nam” ký tên Nguyễn Ái Quốc, đăng trên báo L’Humanite’ ngày 18-6-1919 đến bài báo cuối cùng, trước lúc Bác đi xa: “Nâng cao trách nhiệm chăm sóc và giáo dục thiếu niên nhi đồng” với bút danh T.L đăng trên báo Nhân Dân ngày 1-6-1969, Người đã viết hàng nghìn bài báo với 56 bút danh trên 50 tờ báo, tạp chí, đài phát thanh, truyền hình ở trong và ngoài nước.

ho-chi-minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy viết báo cho người cầm bút

Bất cứ người cầm bút nào cũng phải học tập ở Chủ tịch Hồ Chí Minh cách nói, cách viết ngắn gọn, trong sáng, giản dị, chuẩn xác. Qua các bài viết của Bác, không thấy câu chữ tối nghĩa hoặc hiểu thế nào cũng được, không khoa trương mà lại uyên bác, không đại ngôn mà chứa đựng tính triết lý cao siêu, thâm thuý lại dễ hiểu, dễ nhớ. Bác dạy: “Tiếng nói là thứ của cải vô cùng quý báu của dân tộc. Chúng ta phải giữ gìn nó, quý trọng nó, làm cho nó phổ biến ngày càng rộng khắp. Của mình có mà không dùng lại đi mượn của nước ngoài, đó phải chăng là đầu óc ỷ lại hay sao”. Bác đã để lại kinh nghiệm cho con cháu muôn đời trong nghề làm báo là: “Khi viết một bài báo thì tự đặt câu hỏi: Viết cho ai xem, viết để làm gì; viết thế nào cho phổ thông, dễ hiểu, ngắn gọn dễ đọc, khi viết xong thì nhờ anh em xem và sửa chữa giùm”.

Bác yêu cầu, trước hết cần xác định rõ chủ đề, đối tượng, mục đích viết từ đó mới có thể viết cho phù hợp và chính xác. Trong tác phẩm “Sửa đổi lề lối làm việc”, trong bài Cách viết, trong bài nói chuyện tại Đại hội Hội Nhà báo Việt Nam lần thứ II, hay Hội nghị tuyên truyền miền núi (1958) cũng như trong toàn bộ những bài viết của Bác, chúng ta đều thấy Người nhấn mạnh bốn vấn đề liên quan chặt chẽ với nhau: Nói, viết cái gì? Nói, viết như thế nào? Chủ đề, đối tượng, mục đích, cách thể hiện làm sao cho đạt được mục đích của việc nói và viết.

Sự phong phú trong cách thể hiện nói và viết của Bác Hồ cho chúng ta nhận ra những đặc trưng trong cách nói và viết của Người, đó là:

– Chân thực: Mỗi bài nói, bài viết của Bác đều bắt nguồn từ thực tế cuộc sống với những con số, những sự kiện đã được xem xét, kiểm tra, chọn lọc. Bao giờ Người cũng đem lại cho người đọc, người nghe những thông tin chính xác, tính chân thực. Bác thường nhắc nhở “Viết phải đúng sự thật, không được bịa ra”, “Chưa điều tra, chưa nghiên cứu, chưa biết rõ, chớ nói chớ viết”.

– Ngắn gọn: Là một đặc trưng rất nổi bật trong cách nói, cách viết của Bác. Ngắn gọn có nghĩa là gọn gàng, rõ ràng, có đầu, có đuôi, có nội dung thiết thực, thấm thía, chắc chắn. Ngắn gọn ở Bác là cô đọng, hàm súc, ý nhiều, lời ít, không có lời thừa, chữ thừa. Người thường khuyên cán bộ nói, viết đều phải ngắn gọn, thiết thực, đi thẳng vào vấn đề tránh nói dài, viết dài, sáo rỗng.

– Trong sáng, giản dị, dễ hiểu: Toàn bộ các bài nói, bài viết của người đều rất trong sáng về ý tưởng và văn phong, giản dị trong cách trình bày và dễ hiểu với người nghe, người đọc. Tư tưởng Hồ Chí Minh đến với mọi người bằng những ngôn từ quen thuộc – dù đó là vấn đề cuộc sống, chiến đấu, lao động hằng ngày hay những vấn đề lớn của đất nước, của thời đại.

Muốn nói, muốn viết được trong sáng, dễ hiểu thì theo Bác trước hết phải học cách nói của quần chúng. Phải thực sự học quần chúng để có cách nói, cách viết được quần chúng chấp nhận như những gì của chính họ. Trong cách viết của mình, Bác Hồ thường giản dị hóa vấn đề khó hiểu mà không phải là sự đơn giản tầm thường. Sự giản dị, trong sáng của Bác bắt đầu từ sự hiểu biết thấu đáo bản chất của sự vật, từ sự gắn bó với truyền thống dân tộc trong nếp cảm, nếp nghĩ… Để viết được những từ ngữ trong sáng, giản dị, dễ hiểu, Bác luôn luôn chỉ ra rằng phải chống lại căn bệnh hay nói chữ, ham dùng chữ, bệnh sính dùng chữ nước ngoài. Đối với bệnh lạm dụng chữ nước ngoài dù dùng đúng cũng đã có hại, nếu dùng sai theo kiểu dốt hay nói chữ thì cái hại lại càng to.

Bác từng nói: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sỹ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ…”.Báo chí Việt Nam có vinh dự lớn lấy ngày 21-6 làm ngày hội truyền thống vẻ vang của mình và cũng nhân dịp này để ôn lại những chỉ dẫn của Bác Hồ – lãnh tụ vĩ đại, kính yêu của Đảng và dân tộc ta và là người thầy của báo chí cách mạng nước ta.

PV

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@chutichhochiminh.net
Xem thêm: