Chủ Tịch Hồ Chí Minh » Kinh tế » Khủng hoảng Venezuela ngày càng trầm trọng

(Kinh tế) - Hàng nghìn người đã xuống đường biểu tình ở thủ đô Caracas của Venezuela hôm 10/4. Đã có 12 người bị thương sau khi cuộc tập hợp bị biến tướng và đụng độ xảy ra. Chỉ trong 10 ngày qua đã có đến 5 cuộc biểu tình tại Venezuela liên quan tới những căng thẳng chính trị-xã hội và kinh tế.

khung hoang venezuela ngay cang tram trong

Biểu tình bạo động tại Caracas ngày 10/4/2017

Cuộc biểu tình do phe đối lập phát động. Ban đầu mọi người chỉ đi tuần hành và giơ biểu ngữ nhưng một số thành phần quá khích trong đoàn người biểu tình đã tấn công cảnh sát giữ trật tự bằng gạch, đá. Lực lượng an ninh đã buộc phải phản ứng lại bằng lựu đạn cay. 18 người bị bắt giữ và 12 người khác bị thương trong cuộc biểu tình ở thủ đô Venezuela hôm 10/4, theo Bộ trưởng Nội vụ Venezuela.

Đây là cuộc tuần hành thứ 5 kể từ đầu tháng 4/2017 do phe đối lập phát động nhằm phản đối tình hình khó khăn kinh tế do giá dầu giảm tại Venezuela từ gần hai năm qua.

Những diễn biến mới đây cho thấy cuộc khủng hoảng toàn diện ở Venezuela ngày càng trầm trọng. Dầu mất giá khiến nền kinh tế Venezuela, chủ yếu dựa vào xuất khẩu dầu mỏ, rơi vào khủng hoảng. Là một xã hội gần như bao cấp toàn phần, Venezuela lúc này rơi vào khủng hoảng xã hội do mọi thứ đều bị cắt giảm.

Đây là cơ hội để phe đối lập “vùng lên” chống lại chính phủ của Tổng thống Nicolas Maduro. Tháng 1/2016, lần đầu tiên trong 17 năm qua, phe đối lập giành quyền kiểm soát Quốc hội Venezuela. Từ đó, cuộc khủng hoảng chính trị vẫn cháy âm ỉ bên cạnh các cuộc khủng hoảng lộ rõ là kinh tế và xã hội.

Nhưng đám cháy kia đã bùng lên khi Tòa án Tối cao Venezuela ngày 30/3/2017 đã tự giành quyền lập pháp, sau khi ra phán quyết khẳng định Quốc hội nước này có hành động coi thường tòa án với nỗ lực chống lại Tổng thống Nicolas Maduro. Trong phán quyết của mình, Tòa án Tối cao Venezuela nêu rõ: “Khi Quốc hội có hành động coi thường tòa án, các quyền hạn của Quốc hội sẽ trực tiếp do Tòa Hiến pháp thuộc Tòa án Tối cao thực thi… nhằm bảo vệ pháp quyền”. Phán quyết cũng viện dẫn việc phe đối lập chiếm đa số tại Quốc hội hồi năm ngoái đã cho tuyên thệ 3 nghị sĩ đối lập bị treo tư cách và đang bị điều tra về gian lận phiếu bầu đã đi ngược lại các phán quyết trước đó của tòa án.

Trước đó hai ngày, Tòa án Tối cao cũng đã vô hiệu hóa quyết định của Quốc hội nước này ủng hộ việc Tổ chức các nước châu Mỹ (OAS) áp dụng Hiến chương Dân chủ chống lại chính phủ Venezuela, cho rằng văn bản này “vi hiến”. Tòa án Tối cao đồng thời yêu cầu Tổng thống Maduro “có hành động để bảo vệ trật tự hiến pháp” và “tránh trạng thái hỗn loạn bằng những biện pháp được cho phép trong khuôn khổ tình trạng khẩn cấp hiện hành”. Cơ quan tư pháp tối cao của Venezuela cũng phản đối hành vi can thiệp vào công việc nội bộ của OAS, đồng thời yêu cầu Tổng thống Maduro xem xét lại quan hệ với tổ chức quốc tế này cũng như các diễn đàn đa phương có hành động can thiệp tương tự.

Hành động tư pháp tiếm quyền của lập pháp như giọt nước làm tràn ly khủng hoảng chính trị tại quốc gia Nam Mỹ vốn đang chịu sẵn hai cuộc khủng hoảng khác. Ngay sau tuyên bố của Tòa án Tối cao, ngày 30/3, Quốc hội Venezuela, do phe đối lập chiếm đa số, đã tố cáo Tổng thống Nicolas Maduro tiến hành đảo chính. Phát biểu tại một cuộc họp báo tại trụ sở Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Julio Borges, người của liên minh Bàn Đoàn kết Dân chủ (MUD) đối lập, khẳng định việc Tòa án Tối cao Venezuela tuyên bố giành quyền lập pháp là một cuộc đảo chính, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế và các phương tiện truyền thông giúp đỡ nước này. Ông Borges cũng bác bỏ tuyên bố của Tòa án Tối cao Venezuela về việc vô hiệu hóa cơ quan lập pháp, cũng như không thừa nhận các thành viên của Tòa án Tối cao Venezuela bởi những người này không được bầu theo quy định của Hiến pháp.

Quyết định chiếm quyền lập pháp của Tòa án Tối cao Venezuela cũng gây ra những phản ứng từ cộng đồng quốc tế. Ngày 1/4, trong cuộc họp tại Argentina, Khối thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đã lên tiếng cảnh báo. Ngoại trưởng các nước Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay cho rằng, có sự đoạn tuyệt với nền dân chủ tại Venezuela và căn cứ vào những quy định của hiệp ước thành lập Mercosur, đã yêu cầu chính phủ của Tổng thống Nicolas Maduro có những biện pháp giải quyết ngay tức thì.

Đây là bước khởi đầu cho việc thực hiện điều khoản dân chủ của Mercosur. Nếu Tổng thống Maduro không tuân thủ, Venezuela, hiện đang bị Khối thị trường chung Nam Mỹ tạm đình chỉ quy chế thành viên do không tuân thủ các nghĩa vụ thương mại, rất có thể sẽ bị gạt ra khỏi tổ chức này.

Trước sức ép của cộng đồng quốc tế, ngày 1/4, sau cuộc họp với các quan chức an ninh của chính phủ, Tổng thống Maduro đã xuất hiện trên truyền hình và yêu cầu tòa án xem xét lại quyết định trước đó, nhân danh sự “ổn định thể chế” và đề nghị mở lại đàm phán với liên minh đối lập, bị đình chỉ từ tháng 12/2016, nhưng các nhà lãnh đạo đối lập không chấp nhận đối thoại cho đến khi chính phủ đáp ứng một số yêu cầu của họ, chẳng hạn như tổ chức bầu cử tổng thống vào năm 2018.

Ngày 2/4, Tổng thống Maduro tố cáo phe cánh hữu trong nước đã phá vỡ mọi quy định hiến pháp, chính trị; không muốn đối thoại, hòa bình; không muốn độc lập và tôn trọng thể chế. Ông khẳng định, đã nhiều lần kêu gọi phe đối lập đối thoại công khai nhưng phe này chỉ muốn đối thoại kín. Theo nhà lãnh đạo Venezuela, phe đối lập đã tiến hành đối thoại kín với Chính phủ trong suốt tháng 3 vừa qua. Sự nhượng bộ của Tổng thống Maduro được đánh giá là khá kịp thời khi tránh cho cuộc khủng hoảng bị đẩy xa hơn nữa, nhất là trong bối cảnh các lực lượng đối lập ở trong và ngoài nước vẫn chưa chấp nhận việc chính quyền nước này ngăn chặn họ tiến hành một cuộc trưng cầu ý dân về việc bãi nhiệm Tổng thống, cũng như trì hoãn các cuộc bầu cử địa phương hồi năm 2016.

Cuộc khủng hoảng chính trị nội bộ Venezuela hiện nay phần nào do tác động từ bên ngoài. Ngày 23/3, Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ kêu gọi Venezuela trả tự do cho các tù nhân chính trị và định ra lịch trình bầu cử. Cuộc bầu cử tổng thống Venezuela dự kiến được tổ chức vào tháng 12/2018. Còn cuộc bầu cử các thống đốc và thị trưởng lẽ ra vào tháng 12 năm ngoái đã bị hoãn lại đến năm 2017 và thời điểm cụ thể vẫn chưa được ấn định. Chính sự ủng hộ của quốc hội Venezuela với lời kêu gọi của AOS đã khiến Tòa án Tối cao nước này vào cuộc.

Ngày 30/3, báo Granma của Cuba đưa tin, Trung tâm những người lao động Cuba (CTC) đã lên tiếng phản đối việc Tổ chức OAS “gây sức ép” đối với Venezuela, đồng thời bày tỏ ủng hộ Chính phủ của Tổng thống Nicolas Maduro. Trong một thông cáo, CTC bày tỏ “sự ủng hộ vô điều kiện và tình đoàn kết cách mạng” với nhân dân Venezuela và chính phủ hợp hiến của Tổng thống Maduro. CTC lên án sự can thiệp của Tổng thư ký OAS Luis Almagro vào các vấn đề nội bộ của Venezuela.

Trong lúc này, tình hình kinh tế-xã hội Venezuela vẫn chưa có dấu hiệu dịu bớt. Các mặt hàng thiết yếu bị khan hiếm đến 68%, và lạm phát không thể kiểm soát nổi (Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự kiến lên đến 1.660% vào cuối năm 2017). Dòng người xếp hàng thường xuyên trước các siêu thị hay nhà thuốc tây, nay kéo dài ra trước các tiệm bánh mì.

(Theo PetroTimes)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@chutichhochiminh.net
Xem thêm: